اوممِ پرخطر: یادداشتی در باب کارکرد تماس و یک مقاومت انتقال‌متقابل

با توجه به اینکه پیروی از مسیر تماس بیمار، راه شناخت و حل تکرارهای بنیادین او در سطوح نارسیسیستیک عملکرد است، «اومم» گفتن، نمایشی نمادین از هرگونه مداخله‌ای است که روانکاو از موضع فردی جداگانه انجام می‌دهد، و از هر انگیزه‌ای ناشی شود که او را از توجه به نیاز مستقیم تماس بیمار بازمی‌دارد. بنابراین، او مداخله می‌کند نه برای حل مقاومت در فرایند تحلیل، بلکه برای ارضای انگیزه‌ای درونی در خودش. این مقاومت انتقال‌متقابل، از رسیدن تحلیل به لایه‌های عمیق‌تر جلوگیری می‌کند. اگر دانشجوی روانکاوی از تماس بیمار پیروی نکند، ممکن است به او «کمک» کند، اما در واقع ساختار روانی او را برای رشد رها نمی‌سازد. این امر تنها زمانی محقق می‌شود که تکرار بنیادین حل شده باشد. به بیان دیگر، ممکن است پیشرفتی حاصل شود، اما به بهای تغییر روانی ژرف‌تر. چندین مثال این مسئله را روشن می‌سازد.

دانشجویی در حال کار با بیمار ساکتی بود. بیمار وارد می‌شد، بر روی کاناپه دراز می‌کشید و ادعا می‌کرد چیزی برای گفتن ندارد. تنش فزاینده می‌شد. دانشجو اصرار داشت که بیمار نیاز دارد او اول صحبت کند، تا به بیمار بیاموزد چگونه حرف بزند و مانع از «غیرقابل تحمل شدن» سکوت شود. دانشجو سعی می‌کرد منتظر بماند، اما تنش برایش غیرقابل تحمل بود. می‌ترسید بیمار از هم بپاشد، بنابراین سؤال می‌پرسید. بیمار پیشرفت کرد. کم‌کم، بیمار بیش‌تر تبدیل به «آغازگر» شد. گفتگو و گزارش‌ها از رویدادهای زندگی بسیار افزایش یافت. بیمار مدرسه را به پایان رساند، شغلی یافت و رابطه‌ای را تجربه کرد. با این حال، بررسی دقیق یادداشت‌های فرایند درمانی آن دانشجوی روانکاوی نشان می‌داد که او مداوم این بیمار را هدایت می‌کرد، ذهنش را می‌خواند و به میل خود با او تماس برقرار می‌ساخت. دانشجو نمی‌توانست منتظر تماس بیمار بماند و در واقع، به شدت احساس می‌کرد بیمار در حال بهبود است. بیمار واقعاً کمتر افسرده و کارآمد به نظر می‌رسید. زمانی که بیمار تصمیم به ترک خانه پدری گرفت، دانشجوی روانکاوی از او حمایت کرد. او نمی‌توانست درک کند که چرا با این جابجایی، واپس‌روی شدیدی در بیمار رخ داد. به همین ترتیب، وقتی بیمار رابطه‌ای را تجربه کرد، در پاسخ به یک بی‌توجهی نسبتاً جزئی، به انزوا و کناره‌گیری جدی پناه برد. به وضوح، تعارضات بنیادین نادیده گرفته می‌شدند. همان‌طور که دانشجوی روانکاوی شروع به بحث درباره‌ی اکراه خود از انتظار برای تماس کرد، به تدریج آشکار شد که او قادر به تحمل عمق احساسات افسردگی و مبارزه‌ی ناشی از آن، که در صورت پیروی از سکوت بیمار به وجود می‌آمد، نیست. تعارض او به‌طور عمیقی با رویدادهایی در تاریخچه شخصی خودش مرتبط بود. همان‌طور که از این موضوع آگاه شد و بر روی آن در تحلیل خود کار کرد، و به دلیل اشتیاق ژرفش برای کمک به بیمار، این دانشجو بیش‌تر و بیش‌تر توانایی تحمل این حالت‌ها را پیدا کرد. اکنون، هنگامی که بیمار گهگاه به او حمله‌ی کلامی می‌کرد، او توانست این نوع تماس را بازتاب دهد و بیمار توانست ابژه‌ای بیابد که بتواند به آن کاتکسیس کند، به جای آنکه از آن عقب‌نشینی کند. تبادلات پرخاشگرانه مکرر با ناامیدی در تناوب بود. دانشجوی روانکاوی یاد گرفت به جای تلاش برای تغییر احساسات بیمار، چند سؤال معطوف به ابژه مطرح کند. کم‌کم دفاع بیمار سست شد و او در بیان افکار و احساسات منفی خود راحت‌تر شد. تأثیر این روند بر زندگی‌اش چشمگیر بوده است.

گاه دشواری‌های بیمار چنان بزرگ است که دانشجوی در حال آموزش، فرصتی برای انتظار کشیدن و شناسایی تماس نمی‌یابد. احساسات القا شده توسط بیمارانی که به شدت واپس‌روی داشته‌اند، می‌توانند دانشجو را به بخشی فرافکنی‌شده از بیمار تبدیل کنند. دختر دانشجویی، مردی به شدت سرسخت، خشن و تنومند را درمان می‌کرد که از همان آغاز، استفاده از کاناپه را رد کرده بود. او همچنین از صحبت کردن، حضور به موقع، پرداخت به موقع و تقریباً هر چیز دیگری سر باز می‌زد. دانشجو مجذوب عظمت این مقاومت شده بود و می‌خواست آن را به عنوان یک مطالعه‌ی موردی ثبت کند. او تصمیم گرفت یادداشت‌های مفصل‌تری از هر توضیح بیمار درباره اینکه چرا هیچ کار مناسبی (از جمله استفاده از کاناپه) انجام نمی‌دهد، بردارد. پژوهش او مواد جالبی درباره ترس‌های بیمار آشکار کرد: ترس از غرق شدن، ترکیدن، بهره‌کشی جنسی و غیره. او ادبیات مربوط به این گونه ترس‌ها و مقاومت‌ها را مطالعه کرد و فکر کرد که مواد گردآوری‌شده‌اش، اهمیت زیادی داشته و پرده از ماهیت مقاومت برمی‌دارد. سوپروایزر او کوشید تا در مدیریت مقاومت‌های بیمار به او کمک کند، اما بی‌ثمر بود. مشکل اینجا چه بود و این موضوع چه ارتباطی با کارکرد تماس دارد؟ با بررسی یادداشت‌های فرایند درمان، مشخص شد که در واقع این بیمار بود که تحلیل را هدایت می‌کرد. او به تحلیلگر طعنه می‌زد، مسخره‌اش می‌کرد، تحقیرش می‌نمود و بر او فرمان می‌راند. مادامی که تحلیلگر کاری را که او می‌خواست انجام نمی‌داد (مثلاً اول صحبت نمی‌کرد، با او موافق نبود، به سوالاتش پاسخ نمی‌داد، تاخیر یا زودآمدنش را نمی‌پذیرفت و غیره) صحبت نمی‌کرد. هر زمان که دلش می‌خواست می‌آمد و هر وقت که می‌خواست هزینه‌ی جلسات را می‌پرداخت. وقتی دانشجو به این الگو آگاهی یافت، با دشواری زیادی برای تغییر آن روبرو شد. ابتدا به او گفته شد تا زمانی که بیمار شروع به صحبت نکرده، سخن نگوید و منتظر تماس بماند. این امر اغلب به سکوت‌های سی دقیقه‌ای و سپس اظهارات طعنه‌آمیز منجر می‌شد. بعداً به او توصیه شد که به بیمار اطلاع دهد باید از کاناپه استفاده کند در غیراین‌صورت می‌بایست درمان را ترک کند. دانشجو در ابتدا انجام این کار را غیرممکن یافت، اما این توصیه به او کمک کرد تا از ترس شدیدش از این بیمار آگاه شود. او می‌ترسید که کشته شود؛ می‌ترسید بیمار درمان را ترک کند؛ و نسبت به سوپرویژن، بدگمان و هراسان بود. سرانجام، سوپروایزر به دانشجو اعلام کرد که مجبور است او را به عنوان یک دانشجوی تحت نظارت، کنار بگذارد. این هشدار، دانشجو را به تکانی عمیق واداشت و او توانست بر استفاده بیمار از کاناپه اصرار ورزد. پس از این تغییر، محتوای جلسات به کلی با جلسات پیشین با این بیمار متفاوت شد. تمسخر و طعنه ناپدید شد. بیمار شروع به صحبت درباره مسائل واقعی زندگی، فانتزی‌ها و نگرانی‌هایش کرد. هنوز باید دید در پاسخ به تماس این بیمار چه مواردی ظهور خواهد کرد، اما کار جدی درمان اکنون آغاز شده است.